Modernisering huidige pensioenstelsel?

Om het huidige pensioenstelsel overeind te houden moeten werkgevers en werknemers de ambities omlaag schroeven en uitgaan van een lagere uitkering en/of hogere uittreedleeftijd. Edzo Boven, pensioenspecialist van accountancy- en advieskantoor Grant Thornton, voorziet binnen afzienbare tijd wederom ingrijpende wijzigingen op de toch al ingewikkelde pensioenregelgeving.

De Commissie Goudswaard is tot de conclusie gekomen dat de kosten om ons huidige pensioenstelsel voort te kunnen zetten onbetaalbaar worden. Deze zijn niet meer realistisch om alleen door werkgevers gedragen te worden. De Commissie stelt voor, dat het risico met betrekking tot pensioen meer bij de werknemer komt te liggen. Aangezien met name door een langere levensverwachting de kosten van de pensioenregelingen de komende jaren explosief zullen toenemen, zijn er maatregelen noodzakelijk om deze kosten in de hand te kunnen houden. De Commissie roept het bedrijfsleven op om hierover van gedachten te wisselen en met plannen te komen. Wanneer sociale partners dat niet willen, moeten ze hogere risico's op tegenvallers in de pensioenopbouw accepteren. Deze keuzes worden voorgelegd in het woensdag gepresenteerde advies van de commissie Toekomstbestendigheid aanvullende pensioenregelingen onder leiding van professor Kees Goudswaard.

Vergrijzing en crisis

Minister Piet Hein Donner (Sociale Zaken) had de Commissie gevraagd te onderzoeken in hoeverre het pensioenstelsel nog houdbaar is met de vergrijzing en de financiële crisis. Volgens Goudswaard moet Donner de Pensioenwet versoepelen, zodat werkgevers en vakbonden meer onvoorwaardelijke en flexibele pensioenafspraken kunnen maken. Sociale partners kunnen zo de risico's anders spreiden. Ook zouden pensioentoezeggingen afhankelijk kunnen worden gemaakt van de algemeen stijgende levensverwachting. Voorgaande geldt niet alleen voor de hiervoor bedoelde bedrijfspensioenregelingen, maar ook voor verzekerde pensioenregelingen. “Er ligt een rol bij werkgevers om eens kritisch naar hun pensioentoezeggingen te kijken”, meent Boven. “Niet alleen de premielasten van dit moment, maar ook toekomstige ontwikkelingen moeten bij het oversluiten van nieuwe contracten veel meer aandacht krijgen. Werkgevers krijgen het beste advies wanneer assurantietussenpersonen en pensioendeskundigen gezamenlijk werken.”

Uniek

Volgens de commissie-Goudswaard is het Nederlandse stelsel met aanvullende pensioenen naast de AOW uniek in de wereld. Het kent voordelen wegens de lage uitvoeringskosten en gedeelde risico's over verschillende generaties. Maar, door de forse daling van aandelenbeurzen en structureel lage rentestanden zijn werkgevers en werknemers de afgelopen jaren flink meer premie gaan betalen. Met de financiële crisis blijkt het pensioenstelsel nog steeds kwetsbaar en is er een toenemend gat ontstaan tussen de verwachtingen en de werkelijke zekerheid die kan worden geboden. Dit is ook weer uit recent onderzoek van het AFM gebleken.

Schade

Om de huidige ambitie van 70 procent salaris bij pensioneren te handhaven moeten de pensioenpremies verder stijgen van de huidige 13 procent naar 17 procent gemiddeld van de loonsom in 2025. Dat zou de kosten voor werkgevers en werknemers zodanig - met ruim 25 miljard euro per jaar – opdrijven, dat het schade toebrengt aan de economie. Sociale partners kunnen dit volgens de adviescommissie voorkomen. De keuzes zijn een zekerder pensioen door de ambities te verlagen, of door te accepteren dat doelstellingen niet altijd gehaald worden. “In het laatste geval moeten werknemers over de onzekerheid van hun pensioen wel beter geïnformeerd worden”, vindt Boven. “Op grond van de bepalingen in de PensioenWet is een goede communicatie de verantwoordelijkheid van de werkgever.”

Reactie werkgeversorganisaties

Werkgeversorganisatie VNO-NCW en MKB-Nederland stellen in een reactie op de aanbevelingen van de commissie-Goudswaard over het pensioenstelsel: ”Het pensioenstelsel moet moderniseren en we moeten aanvaarden dat de pensioenuitkeringen meer gaan afhangen van de beleggingsresultaten. Een stelsel van gegarandeerde uitkeringen die zijn aangepast aan de prijsstijging, lijkt buiten bereik.” Boven vindt deze beredenering kort door de bocht. “Zoals de Commissie Goudswaard ook stelt, kan ook genoegen worden genomen met een lagere, wel gegarandeerde uitkering”, aldus Boven. “Ook kunnen werknemers kiezen om een hoger pensioen op te bouwen, door langer door te werken. Hierdoor wordt de feitelijke uitkeringstermijn van het pensioen verkort en vallen de uitkeringen hoger uit.”