Arrest HR over belastingontwijking bij aandelenfusiefaciliteit

Om fiscale en juridische redenen is het vaak aantrekkelijk een onderneming in een holdingstructuur te gieten: dan bent u aandeelhouder van de houdstervennootschap, die de aandelen in de zogenoemde werkmaatschappij houdt. Als u één vennootschap hebt, kunt u zonder belastingheffing een holdingstructuur tot stand brengen. Een van de fiscale faciliteiten is de aandelenfusiefaciliteit, maar deze mag niet belastingontwijking tot doel hebben. De Hoge Raad heeft op 10 oktober meer duidelijkheid verschaft over  wat hieronder moet worden verstaan.

 
U kunt uw onderneming in een holdingstructuur gieten om juridische redenen. U brengt dan alle risicovolle ondernemingsactiviteiten onder in de werkmaatschappij en alle waardevolle vermogensbestanddelen (zoals bedrijfspand en beleggingen) in de risicoveilige houdstervennootschap. Vanuit fiscaal oogpunt is een holdingstructuur ook interessant bij bedrijfsopvolging. In dat geval laat u de houdstervennootschap de aandelen in de werkmaatschappij overdragen. Behaalt de houdstervennootschap hiermee winst, dan is zij hierover – op grond van de deelnemingsvrijstelling – geen belasting verschuldigd.

 
Aandelenfusiefaciliteit
Bij het totstandbrengen van een holdingstructuur kan een beroep worden gedaan op verschillende fiscale faciliteiten. Eén van de fiscale faciliteiten is de aandelenfusiefaciliteit. Hierbij draagt u uw aandelen in de werkmaatschappij over aan een nieuw opgerichte holdingvennootschap. Deze reikt vervolgens aandelen aan u uit. Een voorwaarde voor toepassing van deze faciliteit is dat de nieuwe vennootschap na de transactie ten minste 50 procent van het stemrecht heeft in de werkmaatschappij.

Belastingontwijking
Een ondernemer kan uiteraard geen gebruik maken van de aandelenfusiefaciliteit bij beoogde belastingfraude of -ontwijking. Een probleem is echter dat niet altijd duidelijk is wanneer er sprake is van belastingfraude of -ontwijking. De belastingdienst vindt dat daarvan sprake is wanneer vóór de aandelenfusie vaststaat dat kort daarna de aandelen in de werkmaatschappij zullen worden verkocht. De aandelenfusie is er dan immers alleen op gericht belastingheffing in box 2 (25 procent) te voorkomen en de verkoopopbrengst onbelast bij de nieuwe holding te incasseren.

Arrest Hoge Raad
De Hoge Raad heeft gelukkig op 10 oktober 2008 duidelijker gemaakt wanneer er sprake is van belastingontwijking. In deze zaak kwam, vlak na het besluit tot aandelenfusie, een potentiële koper op de proppen. Op het moment dat de aandelenfusie een feit was, was reeds duidelijk dat de aandelen zouden worden verkocht. De verkoop volgde kort daarop. De Hoge Raad oordeelde dat op het moment van besluit tot aandelenfusie nog geen sprake was van een voorgenomen verkoop. Dit was voldoende om de faciliteit toe te wijzen; er was géén sprake van belastingontwijking, maar van een toevallige samenloop van omstandigheden.

Advies
Overweegt u uw bedrijf of een deel daarvan af te stoten? Overleg dan tijdig met uw adviseur of de juridische structuur van de onderneming nog passend is. Mogelijk kan belasting worden bespaard door nog voorafgaand aan de daadwerkelijke verkoopacties een aanpassing aan de structuur door te voeren, al dan niet gebruikmakend van de aandelenfusiefaciliteit.